Հեղինակի խօսք



Անապատի Հայրերի կյանքից

Աբբա Պամբոն հարցրեց Աբբա Անտոնին. «Ի՞նչ պետք է անեմ»: Ծերը պատասխանեց. «Մի՛ վստահիր քո արդարությանը, մի՛ վշտացիր անցյալի համար, այլ՝ զսպիր լեզուդ ու որովայնդ»:



Սբ. Իգնատիոս Անտիոքացի (35-107թթ.)

Շատ բաներ եմ հասկանում Աստծո մեջ, բայց ինքս ինձ չափավորում եմ, որպեսզի պարծենալով չկորչեմ։ Այժմ, իրոք, պետք է է՛լ ավելի զգույշ լինեմ և ուշադրություն չդարձնեմ նրանց, ովքեր հպարտանալու առիթներ են ինձ տալիս։ Արդարև, ովքեր ինձ գովում են, մտրակում են։ Այո՛, տառապել ուզում եմ, բայց չգիտեմ, թե արդյոք արժանի՞ եմ։ Եռանդս հայտնի չէ շատերին, բայց է՛լ ավելի է ինձ տանջում։ Ուստի կարիքն ունեմ հեզության, որով է լիովին պարտության մատնվում այս աշխարհի իշխանը։ Մի՞թե չէի կարող գրել ձեզ երկնային իրականությունների մասին։ Բայց քանի որ տակավին դեռահաս եք, վախենում եմ վնաս հասցնել ձեզ։ Եվ, - ներողամիտ եղեք, - չկարողանալով կրել դրանց կշիռը, թերևս դուք շնչահեղձ լինեք։ Ես ինքս էլ, որ շղթայված եմ և կարողանում եմ ըմբռնել երկնային իրականությունները, հրեշտակային նվիրապետությունը, իշխանությունների դասերը, տեսանելի ու անտեսանելի իրականությունները, սա դեռ չի նշանակում, թե արդեն աշակերտ եմ։ Դեռ շա՜տ բաներ են մեզ պակասում, որպեսզի մենք Աստծո պակասը չկրենք։



Հայր Էրմես Մարիա Ռոնքի

Աղոթել՝ չի նշանակում բանաձևեր արտասանել։ Հնարավոր է բազմապատկել սաղմոսներն ու շարականները, առանց հանդիպման գոնե մի նախազգացում ունենալու։ Եվ, այնուամենայնիվ, այդ դեպքում, գեթ աղոթում է մարմինը։ Գեթ աղոթում է ժամանակը, որը հացի նման բեկվում է Աստծո առաջ։ Բայց երբ մի նախադասություն, մի խոսք, մի լռություն աղոթքի ժամանակ հանկարծակի գրավում է հոգին, խայտալ է տալիս սիրտը, այդտեղ այդ պահին հարկավոր է կանգ առնել, խորասուզվել Աստծո այդ ներիմաց հայտնության մեջ, դադարեցնել խոսքերի բազմապատկումը, խոսքի կենտրոնում, սրտում գտնել լռությունը, Հոգին՝ որ հանգչում է Խոսքի մեջ։



«Աստվածաշնչի ընդհանուր ներածություն» հոդվածից

Աստծո բնության ճանաչումը մեր համար հնարավոր դարձնելուց բացի, Աստվածաշնչի ընթերցանությունը պետք է արթնացնի մեզնում մի վիթխարի սեր՝ Աստծո և մերձավորի նկատմամբ: Կարող ենք ուղղակիորեն ասել, որ եթե Աստվածաշնչի ընթերցանությամբ տվյալ անձը չի հասնում վերոհիշյալ սիրույն, չի հասնում Աստվածաշնչի իմաստի ըմբռնմանը. «Յուրաքանչյուր ոք, ով լիովին գիտակցում է, թե Օրենքի լրումը սերն է, որ բխում է մաքուր սրտից, բարի խղճից և անկեղծ հավատքից (հմմտ. 1Տմ 1, 5), վստահությամբ թող նվիրվի աստվածային Գրքերի բացատրմանը, ամեն ինչից վեր դասելով նրանց շուրջ ծանոթությունը: [...] Ով կարծում է, թե հասկացել է աստվածային Գրքերը, կամ նրանց մի մասը, բայց այդ հասկացողությունը չի վերածում Աստծո և մերձավորի նկատմամբ սիրո, իրականում դեռևս չի հասկացել Աստվածաշնչի պատգամը» (Սբ. Օգոստինոս, «Քրիստոնեական Վարդապետության մասին», 1, 36, 40; 1, 40, 44):



Սբ. Յոզեմարիա Էսքրիվա Դե Բալագեր

Ճիշտ և լավ վարվեցիր, ... թեև այդքա՜ն ցած գլորվեցիր: – Լավ վարվեցիր, որովհետև խոնարհվեցիր, որովհետև ուղղվեցիր, որովհետև հույսով լցվեցիր, և հույսը քեզ նորից առաջնորդեց դեպի Սերը: – Այդպիսի շշմած հայացք մի՛ ընդունիր. այո՛, ճիշտ և լավ վարվեցիր: – Գետնից ոտքի կանգնեցիր: «Վե՛ր կաց», դարձյալ հնչեց զորեղ ձայնը, «և քայլի՛ր»: – Օ՛ն, ուրեմն, գործի անցիր:



Թովմա Գեմբացի, «Նմանություն Հիսուս Քրիստոսի» գրքից

Մեծագույն արժեք է սերը, գերազանց բարիք: Չի կարոտում այլոց օգնությանը, ծանրակիր բեռները թեթևացնում է և անայլայլ հոգիով տանում կյանքի բոլոր անհավասարությունները: Սերը կրում է բեռներն առանց հոգնության և քաղցրացնում է ամեն տեսակ դառնությունները: Վեհ ու վսեմ է աստվածային սերը, սրբության ասպարեզում մղում է մեծագործությունների, խրախուսում է ձգտելու միշտ ավելի կատարյալին: Սիրո անդադրում փափաքն է կատարելության ուղին, սերը չի շղթայվում երկրային ստորին իրողություններին: Սերը տենչում է ազատ լինել՝ զերծ մնալով երկրային կապերից, որպեսզի չմթագնի իր տեսողությունը, որպեսզի անցողիկ հարմարավետությունները չշեղեն իրեն ուղղության ճանապարհից, և որպեսզի չբեկվի վշտերի ծանրության ներքո: Գոյություն չունի աստվածային սիրուց առավել քաղցրիկ իրողություն, առավել հզոր, առավել երկնասլաց ու վեհ, առավել սրտազեղ ու պանծալի, առավել զվարթ ու զվարթարար, առավել վեհանձն, առավել կատարյալ, լինի Երկնքում, թե երկրի վրա: Քանի որ սերը Աստծուց է բխում, չի կարող խաղաղություն գտնել ստեղծված իրողություններում, այլ միայն դրանց Արարչի մոտ: Սիրող հոգին սլանում է, սավառնում, հրճվում. ազատ է և ոչ ոք չի կարող կասեցնել նրա ընթացքը: Տալիս է ամեն բան բոլորի համար, և իրեն հարկավոր ամեն բան գտնում է ամեն ինչում, որովհետև իր հանգիստը գտնում է այն Միակի մոտ, որը գերագույնն է ընդմեջ բոլոր բարիքների, և որից են սկիզբ առնում և բխում բոլոր բարիքները: Սերն ուշադրություն չի դարձնում պարգևին, այլ ամեն ինչից վեր՝ ուղղվում է դեպի Պարգևողը: Սերը սահման չի ճանաչում, բռնկում ու հրդեհում է առանց չափի զգացման: Սերը չի զգում բեռան ծանրությունը, կարևորություն չի ընծայում իր վշտակրություններին ու հոգնություններին. եթե հնարավոր լիներ, կուզենար կատարել նաև այն, ինչը գերազանցում է իր ուժային սահմաններին: Անկարելիության մասին չի մտածում, որովհետև ամեն բան թույլատրված և հնարավոր է համարում, քանի որ ինքը մաքուր է և դեպի սրբություններն է միայն ձգտում: Սերն իրեն ունակ է տեսնում սրբության ասպարեզից ներս որևէ մեծագործության, դրանցից շատերին է ձեռնարկում և նաև հաջողությամբ պսակում իր ընթացքը: Մինչդեռ ով չի այրվում Աստծո հանդեպ սիրով, ժամանակի ընթացքում նվաղում է և ետ ընկրկում: Սերն արթուն է և հսկում է միշտ, քնի մեջ անգամ ամբողջովին չի թմրում: Աշխատում է հոգնաշատ, բայց ուժասպառ չէ կամ ձանձրացած. նեղված է, բայց չի տագնապում. սպառնում են իրեն, բայց ինքը չի այլայլվում, այլ՝ հրաշեկ բոցի նման խոյանում է դեպի Երկինք, ճանապարհ բացելով ընդմեջ բազում արգելքների: Ով սիրում է, նա է ի վիճակի ըմբռնելու իմաստը սիրո կանչի: Սիրով բորբոքված սրտի իղձերը հզոր ձայնի նման բարձրանում են մինչև ունկերն աստվածային և աղաղակում. «Աստված իմ, Սեր իմ, Դու ամբողջովին իմն ես, իսկ ես՝ ամբողջովին Քոնը» (Երգ 2, 16):



Հայր Անսելմ Գրյուն

Յուրաքանչյուր պահ եզակի է ու անհամեմատելի։ Չի կրկնվում։ Յուրաքանչյուր պահ մնաս բարով է ասում հաջորդ պահին, որը գալիս է իրենից հետո։ Անվերադարձ կերպով անցել է։ Ուստի, պահը նաև մի հրավեր է ինքս իմ նկատմամբ՝ ճաշակելու այն մինչև խորքը, քաղելու այն և նրա տված հնարավորությունները։ Պահը միակ ժամանակն է, որ ունեմ տրամադրությանս տակ, որի վերաբերյալ ստանձնում եմ պատասխանատվությունս։ Երբ պահն անցել է, անցե՛լ է, վե՛րջ։ Անցյալն այլևս չեմ կարող փոխել։ Բայց անցյալի նկատմամբ իմ դիրքորոշումը, դա ես եմ, որ կարող եմ կարգավորել։ Անցյալի նկատմամբ լավագույն դիրքորոշումն այն է, որ հայացքս դեպի ետ ուղղեմ երախտագիտությամբ՝ այն պահերի համար, որոնց ընթացքում լիովին ներկա եմ եղել, լիովին ներդաշնակ ինքս իմ հետ։ Հետադարձ հայացքովս կբացահայտեմ, բնականաբար, նաև պահեր, որոնք պարզապես անցել են ու վերջ, առանց ինձ հպվելու, որոնց ընթացքում կորցրել եմ դրանց մեջ պարունակված առիթը՝ ապրելու գիտակից ու արթուն կերպով։ Այդպիսի դեպքերում շատ իմաստ չունի ինքս ինձ հանդիմանություններ ուղղելը։ Ավելի լավ է արտասվել բաց թողնված պահերի համար և հաշտվել փաստի հետ, որ որոշակի բաներ չեմ իրագործել իմ կյանքում, որ անհոգ կերպով կորցրել եմ բազմաթիվ առիթներ։ Եթե արտասվում եմ բաց թողածս պահերի համար, նաև շփման մեջ եմ մտնում այն բանի հետ, ինչը որ հնարավոր է հիմա, այս պահին։ Հաշտվում եմ անցյալիս հետ և դառնում եմ բաց՝ հաջորդ պահի ընձեռած հնարավորության առաջ։



Սբ. Անջելա Ֆուլգինիացի (1248-1309թթ.)

Եթե կամենում ես սկսել ունենալ Աստծո այս լույսը, աղոթի՛ր. եթե արդեն սկսել ես քայլել կատարելության վերամբարձ ճանապարհով և կամենում ես, որ այս լույսը քո մեջ ավելանա, աղոթի՛ր. եթե հասել ես կատարելության գագաթնակետին և տակավին լույս ես փափաքում, որպեսզի պահպանես քեզ այդ վիճակում, աղոթի՛ր. եթե ուզում ես հավատքը, աղոթի՛ր. եթե ուզում ես հնազանդությունը, ողջախոհությունը, խոնարհությունը, հեզությունը, հզորությունը, աղոթի՛ր։



Ն.Ս. Ֆրանցիսկոս Պապ

Աստծո ողորմությունն առավել մեծ է, քան որևէ վերք, քան որևէ ընդհարում, քան որևէ գաղափարախոսություն։



Էնթընի Դե Մելլո

«Նայեցեք այն ձկնիկին, որ բերանը բացուխուփ է անում ջրի մակերեսին։ Թվում է, թե տանջվում է մի անմար ծարավով», ասաց աշակերտը ուսուցչին։ «Ծիծաղում եմ, երբ ինձ ասում են, որ ձուկը ծարավ է», պատասխանեց ուսուցիչը։ «Ինքդ քեզ հարցրու, թե ինչո՞ւ է որոնում այն, ինչն արդեն իսկ ունի»։



Սբ. Հովհաննես Կղիմաքոս

Սիրո վախճանը, որն առաջնորդում է մեզ առ Աստված, վախճան չունի։ Երբեք չենք դադարելու զարգանալու նրանում, այժմ և անդենական աշխարհում, ավելացնելով լույս լույսի վրա։ Հրեշտակներն էլ են զարգանում նրանում, ավելացնելով փառք փառքի և ճանաչողություն ճանաչողության վրա։



Սբ. Օգոստինոս

Կարծում եք, թե Աստված ինչ որ մի օգո՞ւտ է ստանում ձեր սիրուց։ Դուք ինքներդ եք, որ օգուտ եք ստանում Նրան սիրելով։ [...] Կկարողանաք սիրել ինքներդ ձեզ միմիայն այն ժամանակ, երբ կսիրեք Աստծուն ձեր ողջ էությամբ։



Սբ. Թերեզա Ավիլացի (1515-1582թթ.), Ընդհանրական Եկեղեցու Վարդապետ

«Սրբությունը չի կայանում օրեցօր միշտ ավելի դժվարին գործեր կատարելու մեջ, այլ՝ գործերը օրեցօր միշտ ավելի մեծ սիրով կատարելու»։



Անապատի Հայրերի կյանքից

Երբ Աբբա Եփրեմն առաջին անգամ գնաց Եդեսա, ճանապարհին Աստծուն աղոթում էր, որպեսզի հազիվ քաղաք մտնի, հանդիպի ինչ որ մեկին, ում հետ կկարողանա քննարկել Աստվածաշնչին վերաբերվող խնդիրներ։ Առաջին անձը, որին հանդիպեց և որն ուղղիղ քայլում էր դեպի իր կողմը, մի կին եղավ, որ պոռնիկ էր։ Աբբա Եփրեմը տխրեց, մտածելով, որ Աստված չէր լսել իր աղոթքը։ Աստվածաշնչի մասին ի՞նչ կարող էր իմանալ այդ անբարո կինը։ Ինչպե՞ս կարող էր օգնել իրեն լուծելու իր խնդիրները։ Բայց կինն է՛լ ավելի առաջ եկավ և սևեռուն հայացքով նայում էր նրան։ Զարմացած, բայց առանց զայրանալու և առանց համբերությունը կորցնելու, Աբբա Եփրեմը հարցրեց. «Ինչո՞ւ ես այդպիսի սևեռուն հայացքով ինձ նայում»։ Կինը պատասխանեց, ակնարկելով տղամարդու և կնոջ արարման պատմությանը Ծննդոց գրքում. «Իմ համար բնական է, որ քեզ նայեմ, քանի որ քեզնից եմ ստեղծվել։ Ինչ վերաբերվում է քեզ, ոչ մի հիմնավոր ու արդարացի պատճառ չունես ինձ նայելու։ Դու հայացքդ պետք է սևեռես հողին, որից ստեղծվել ես»։



Սբ. Գրիգոր Մեծ

«Տալ կարիքավորներին այն, ինչ նրանց անհրաժեշտ է, նշանակում է վերադարձնել նրանց այն, ինչն իրենցն է ըստ իրավունքի. դա չի նշանակում տալ մերինից։ Մեր կողմից դա արդարության պարտքի հատուցում է, ո՛չ թե ողորմության գործի կատարում»։